รับทำเว็บ สมุทรปราการ

ผู้เขียน หัวข้อ: ไทโส้ ไทยกะโซ่  (อ่าน 1973 ครั้ง)

0 สมาชิก และ 1 บุคคลทั่วไป กำลังดูหัวข้อนี้

ออฟไลน์ เฒ่านรก

  • Administrator
  • *****
  • กระทู้: 2252
    • ดูรายละเอียด
ไทโส้ ไทยกะโซ่
« เมื่อ: ตุลาคม 27, 2015, 10:17:16 PM »
กลุ่มชาวไทยกะโซ่ บางท้องที่ก็เรียกว่าพวก "โซ่"
แต่ในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตสถาน เขียนว่า "กะโซ่" ซึ่งยังมีผู้เข้าใจผิดคิดว่าเป็นพวกเดียวกับลาวโซ่งในจังหวัดเพชบุรี, นครปฐมและสุพรรณบุรี สำหรับลาวโซ่งคือพวกไทดำที่อพยพมาจากแคว้นสิบสองจุ ไทยในสมัยกรุงธนบุรี ส่วน "ข่าโซ่" ซึ่งถือว่าเป็นข่าพวกหนึ่งอยู่ในตระกูลมอญเขมรกะโซ่ตาม ลักษณ์และชาติพันธุ์ถือว่าอยู่ในกลุ่มมองโกลอยด์ กะโซ่มีภาษาและขนมธรรมเนียมประเพณี แตกต่างไปจากพวกข่าทั่วไป แต่ภาษาของกะโซ่ก็ยังถือว่าอยู่ในตระกูล "ออสโตรอาเซียติค" สาขามอญเขมรหรือกะตู [Katuic] ซึ่งสถาบันวิจัยภาษาฯ ของมหาวิทยาลัยมหิดลได้รวบรวมไว้ ในภาษาตระกูลไทย


ถิ่นฐานดั้งเดิมของพวกกะโซ่เดิมอยู่ที่เมืองมหาชัยในแขวง คำม่วนและแขวงสุวรรณเขตดินแดนลาวปัจจุบัน สำหรับเมืองมหาชัย เดิมชาวบ้านเรียกว่า "เมืองภูวา-นากะแด้ง" คือเมืองภูวดลฯ และบ้านนากะแด้ง เพราะว่าในสมัยที่ยังขึ้นกับราชอาณาจักรไทย (ก่อน พ.ศ.2436) เรียกว่าเมืองภูวดลสอางค์ เคยขึ้นกับเมืองสกลนคร แล้วโอนมาขึ้นกับเมืองนครพนมในตอนปลายสมัยรัชกาลที่ 5 ชาวกะโซ่อพยพ มาอยู่ในเขตเมืองสกลนคร, นครพนมและมุกดาหารในสมัยรัชกาลที่ 3 ส่วนชาวกะโซ่ซึ่งอพยพมาจากแขวงอัดปือไปอยู่ในท้องที่จังหวัดศรีสะเกษ และจังหวัดสุรินทร์เรียกว่าพวก "ส่วย" หรือ "กุย" พูดภาษาเดียวกับพวกกะโซ่


พวกกะโซ่ซึ่งอพยพเข้ามาในสมัยรัชกาลที่ 3 ได้ตั้งขึ้นเป็นเมืองหลายเมืองคือ
(1) เมืองรามราช เป็นชาวกะโซ่จากเมืองเชียงฮ่ม (ปัจจุบันอยู่ในแขวง สุวรรณเขตติดชายแดนญวน) ตั้งขึ้นเป็นเมืองรามราชขึ้นเมืองนครพนมเมื่อ พ.ศ.2387 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ตั้งให้ ท้าวบัวจากเมือง เชียงฮ่ม เป็น "พระอุทัยประเทศ" เจ้าเมืองคนแรก ปัจจุบันคือท้องที่ตำบลรามราช อำเภอท่าอุเทน จังหวัดนครพนมเป็น หมู่บ้านชาวไทยกะโซ่


(2) เมืองกุสุมาลย์มณฑล เป็นชาวกะโซ่ที่อพยพมาจากเมืองมหาชัยในแขวงคำม่วน อพยพข้ามโขงมาอยู่ที่บ้าน กุดสุมารตั้งขึ้นเป็นเมืองกุสุมาลย์มณฑล ขึ้นเมืองสกลนครใน พ.ศ.2387 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ตั้งให้ เพี้ยเมืองสูงหัวหน้าชาวกะโซ่ เป็น "พระอารัญอาษา" เจ้าเมืองคนแรก ปัจจุบันคือท้องที่อำเภอกุสุมาลย์ จังหวัดสกลนคร


นอกจากนี้ยังมีชาวไทยกะโซ่อยู่ในท้องที่อำเภอปลาปาก จังหวัดนครพนมซึ่งมีเขต ติดต่อกับอำเภอกุสุมาลย์อีกหลายหมู่บ้านเช่นที่ตำบลโคกสูงและ ที่บ้านวังตามัวในท้องที่อำเภอเมืองนครพนม ในจังหวัดมุกดาหารมีชาวไทยกะโซ่อยู่ในท้อง ที่อำเภอดงหลวงเป็นส่วนมากซึ่งอพยพเข้ามาในสมัยราชกาลที่ 2 เมื่อ พ.ศ.2359 หัวหน้า ชาวไทยกะโซ่ดงหลวง ต่อมาได้เป็นกำนันคนแรกของตำบลดงหลวงมีนามบรรดาศักดิ์ว่า "หลวงวาโนไพรพฤกษ์" ชาวกะโซ่ในอำเภอดงหลวงส่วนมากใช้นามสกุลเดียวกันหมดคือนามสกุล "วงศ์กะโซ่"

ศิลปวัฒนธรรมของชาวไทยกะโซ่ซึ่งยังรักษาไว้เป็นเอกลักษณ์ประจำเชื้อชาติเด่นชัดก็คือ "โซ่ถั่งบั้ง" หรือภาษากะโซ่เรียกว่า "สะลา" เป็นพิธีกรรมในการบวงสรวงวิญญาณของบรรพบุรุษประจำปีหรือเรียกขวัญ และรักษาคนเจ็บป่วย กับพิธีกรรม "ซางกระมูด" ในงานศพ

(1) พิธีกรรม "โซ่ถั่งบั้ง" เป็นพิธีกรรมของชาวกะโซ่ คำว่า "โซ่" หมายถึงพวกกะโซ่, คำว่า "ถั่ง" หมายถึงกระทุ้งหรือกระแทก คำว่า "บั้ง" หมายถึงบ้องกระบอกไม้ไผ่ โซ่ถั่งบั้งก็คือพิธีกรรมใช้กระบอก ไผ่ยาวประมาณ 3 ปล้อง กระทุ้งดินเป็นจังหวะแล้วมีการร่ายรำและร้องไปตามจังหวะในพิธีกรรม ของชาวกะโซ่ สมเด็จพระเจ้าบรมวงษ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพเสนาบดีกระทรวงมหาดไทย เมื่อครั้งเสด็จตรวจราชการมณฑลอุดร เมื่อเสด็จถึงเมืองกุสุมาลย์มณฑล (อ.กุสุมาลย์ จ.สกลนคร) เมื่อ พ.ศ.2449 ได้ทรงบันทึกการแสดงพิธีกรรมโซ่ถั่งบั้ง หรือสลาของชาวกะโซ่เมืองกุสุมาลย์มณฑลไว้ว่า

"สลามีหม้อดอนตั้งกลางแล้วมีคนต้นบทคนหนึ่ง คนสะพายหน้าไม้และลูกสำหรับยิงคนหนึ่ง คนตีฆ้องเรียกว่าพะเนาะคนหนึ่งคนถึอไม้ไผ่สามปล้องสำหรับกระทุ้งดินเป็นจังหวะสองคน คนถือชามสอง มือสำหรับติดเทียนรำคนหนึ่ง คนถือตระแกรงขาดสองมือสำหรับรำคนหนึ่ง คนถือสิ่วหักสำหรับเคาะจังหวะ คนหนึ่ง รวม 8 คน เดินร้องรำเป็นวงเวียนไปมา พอได้พักหนึ่งก็ดื่มอุและร้องรำต่อไป…"

(2) พิธีซางกระมูด เป็นพิธีกรรมของชาวกะโซ่ก่อนนำศพลงจากเรือน คำว่า "ซาง" หมายถึงการ กระทำหรือการจัดระเบียบ "กระมูด" แปลว่าผี ซางกระมูดหมายถึงการจัดพิธีเกี่ยวกับคนตาย ชาวกะโซ่ถือว่า เมื่อคนตายไปแล้วจะเป็นผีดิบ จึงต้องกระทำพิธีกรรมเสียก่อนเพื่อให้ผีดิบ และวิญญาณของผู้ตายได้สงบสุข มิฉะนั้นอาจทำให้ญาติพี่น้องของผู้ตายเจ็บป่วยขึ้นได้


อุปกรณ์ในพิธีซางกระมูดประกอบด้วย ขันโตก (ขันกระหย่องสานด้วยไม้ไผ่) สองใบเป็น ภาชนะใส่อุปกรณ์ต่าง ๆ มีไม้ไผ่สานเป็นรูปจักจั่น 4 ตัว (แทนวิญญาณผู้ตาย) นอกจากนั้นยังมี พานสำหรับยกครู (คาย) ประกอบด้วยขันธ์ห้า คือ เทียน 5 คู่ ดอกไม้สี ขาวเช่นดอกลั่นทม 5 คู่ เหรียญเงิน 12 บาท ไข่ไก่ดิบหนึ่งฟอง ดาลโบราณหนึ่งเล่ม ขันหมากหนึ่งขันมีดอกไม้อยู่ในขันหมาก 1 คู่, เทียน 1 คู่พร้อมด้วยบุหรี่และเทียนสำหรับจุดทำพิธีอีกเล่มหนึ่งล่ามหรือหมอผี จะเป็นผู้กระทำพิธ ีและสอบถามวิญญาณของผู้ตาย เมื่อทราบ ความต้องการ ของวิญญาณผู้ตายแล้วญาติก็จะจัดสิ่งของ ไว้บวงสรวงดวงวิญญาณ

(3) พิธีเหยา ในการรักษาความเจ็บป่วยหรือเรียกขวัญคล้าย ๆ กับพิธีกรรมของชาวอีสานทั่วไป เพื่อ เป็นกำลังใจให้ผู้ป่วยหรือการเรียกขวัญ โดยหมอผีจะทำหน้าที่ล่ามสอบถามวิญญาณของบรรพบุรุษ ว่าได ้กระทำสิ่งหนึ่งสิ่งใดล่วงเกินในขนบธรรมเนียมประเพณีไปบ้าง

ชาวไทยกะโซ่มีผิวกายดำคล้ำเช่นเดียวกับพวกข่า สมเด็จพระเจ้าบรมวงษ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ เสนาบดีกระทรวงมหาดไทย ทรงกล่าวถึงการแต่งกายของชาวกะโซ่ไว้ในหนังสือเรื่องเที่ยวที่ต่าง ๆ ภาค 4 เมื่อเสด็จภาคอีสาน เมื่อ พ.ศ.2449 ไว้ว่า… "ผู้หญิงไว้ผมสูงนุ่งซิ่นสรวมเสื้อกระบอกย้อม ครามห่มผ้าแถบ ผู้ชายแต่งกายอย่างคนเมืองแต่เดิมว่านุ่งผ้าเตี่ยวไว้ชายข้างหน้าข้างหนึ่ง…"
« แก้ไขครั้งสุดท้าย: ตุลาคม 28, 2015, 08:56:13 AM โดย เฒ่านรก »

ออฟไลน์ เฒ่านรก

  • Administrator
  • *****
  • กระทู้: 2252
    • ดูรายละเอียด
Re: ไทโส้ ไทยกะโซ่
« ตอบกลับ #1 เมื่อ: ตุลาคม 27, 2015, 10:19:28 PM »
บ้านขาวไทโซ่ ดงหลวง มุกดาหาร

ออฟไลน์ เฒ่านรก

  • Administrator
  • *****
  • กระทู้: 2252
    • ดูรายละเอียด
Re: ไทโส้ ไทยกะโซ่
« ตอบกลับ #2 เมื่อ: ตุลาคม 27, 2015, 10:20:07 PM »
วีดีโอ สารคดีเรื่องวิถีชีวิตเผ่าโซ่ อำเภอดงหลวง มุกดาหาร



ออฟไลน์ เฒ่านรก

  • Administrator
  • *****
  • กระทู้: 2252
    • ดูรายละเอียด
Re: ไทโส้ ไทยกะโซ่
« ตอบกลับ #3 เมื่อ: ตุลาคม 27, 2015, 10:23:42 PM »
ชนเผ่าโส้สกลนคร


ออฟไลน์ เฒ่านรก

  • Administrator
  • *****
  • กระทู้: 2252
    • ดูรายละเอียด
Re: ไทโส้ ไทยกะโซ่
« ตอบกลับ #4 เมื่อ: ตุลาคม 27, 2015, 10:24:26 PM »
สารคดี "โส้ โซ่ สายใยคนกับผี"

"โส้ โซ่ สายใยคนกับผี" สารคดีผลงานของกลุ่มเยาวชนที่เข้าร่วมกิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการการสร้างสรรค์สารคดี "เรื่องเล่าจากบ้านฉัน" ณ หมู่บ้านโพนจาน อ.โพนสวรรค์ จ.นครพนม วันที่ 21-25 มิถุนายน 2555


ออฟไลน์ เฒ่านรก

  • Administrator
  • *****
  • กระทู้: 2252
    • ดูรายละเอียด
Re: ไทโส้ ไทยกะโซ่
« ตอบกลับ #5 เมื่อ: ตุลาคม 27, 2015, 10:25:06 PM »
สารคดี "เราชาวโส้บ้านโพนจาน"

"เราชาวโส้บ้านโพนจาน" สารคดีผลงานของกลุ่มเยาวชนที่เข้าร่วมกิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการการสร้างสรรค์สารคดี "เรื่องเล่าจากบ้านฉัน" ณ หมู่บ้านโพนจาน อ.โพนสวรรค์ จ.นครพนม วันที่ 21-25 มิถุนายน 2555


ออฟไลน์ เฒ่านรก

  • Administrator
  • *****
  • กระทู้: 2252
    • ดูรายละเอียด
Re: ไทโส้ ไทยกะโซ่
« ตอบกลับ #6 เมื่อ: ตุลาคม 27, 2015, 10:25:43 PM »
สารคดี "ดนตรีกับวิถีชีวิตไทโพนจาน"
"ดนตรีกับวิถีชีวิตไทโพนจาน" สารคดีผลงานของกลุ่มเยาวชนที่เข้าร่วมกิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการการสร้างสรรค์สารคดี "เรื่องเล่าจากบ้านฉัน ปีที่ 2" ณ โรงเรียนบ้านโพนจาน ตำบลโพนจาน อำเภอโพนสวรรค์ ระหว่างวันที่ 26-30 พฤษภาคม 2556


ออฟไลน์ เฒ่านรก

  • Administrator
  • *****
  • กระทู้: 2252
    • ดูรายละเอียด
Re: ไทโส้ ไทยกะโซ่
« ตอบกลับ #7 เมื่อ: ตุลาคม 27, 2015, 10:33:22 PM »
สืบสานตำนานโส้ทั่งบั้ง


ฟ้อนโส้ทั่งบั้ง


โซ่ทั่งบั้ง
« แก้ไขครั้งสุดท้าย: ตุลาคม 27, 2015, 10:37:09 PM โดย เฒ่านรก »

ออฟไลน์ เฒ่านรก

  • Administrator
  • *****
  • กระทู้: 2252
    • ดูรายละเอียด
Re: ไทโส้ ไทยกะโซ่
« ตอบกลับ #8 เมื่อ: ตุลาคม 29, 2015, 12:58:13 PM »

 


รับทำเว็บ สมุทรปราการ


View My Stats